Onderzoek 1
De grens zie je niet
Onderzoekers lieten 758 consultants van een groot adviesbureau werken met en zonder AI. Bij de meeste taken hielp AI duidelijk: de consultants rondden 12,2% meer taken af, werkten 25,1% sneller en leverden beter werk.
Eén taak was zo gekozen dat de AI een overtuigend maar fout antwoord gaf. Zonder AI had 84% van de consultants die taak goed. Met AI was dat 60 tot 70%.
De taken zagen er even moeilijk uit. Aan het antwoord was niet te zien aan welke kant van de grens een taak viel. Het ging om één taak, dus het is een voorbeeld en geen gemiddelde.
Onderzoek 2
Gevoel is geen meting
Zestien ervaren programmeurs kregen taken met en zonder AI-hulp. Vooraf verwachtten ze 24% sneller te zijn met AI. Achteraf dachten ze 20% sneller te zijn geweest. Gemeten waren ze 19% langzamer.
De onderzoekers zeggen zelf dat het cijfer over snelheid inmiddels verouderd is: met nieuwere tools is versnelling waarschijnlijk. Wat overeind blijft, is het verschil tussen wat mensen dachten en wat de klok zei.
Onderzoek 3 en 4
Wie zijn vak kent, controleert beter
In een enquête onder 319 kenniswerkers hing meer vertrouwen in AI samen met minder kritisch nadenken. Meer vertrouwen in het eigen kunnen hing samen met meer kritisch nadenken. Het is een enquête: het laat een verband zien en geen oorzaak.
Een overzicht van 106 experimenten laat zien dat mens en AI samen het gemiddeld slechter deden dan de beste van de twee alleen. Het ging goed als de mens zelf sterk was in de taak, en dus wist wanneer hij zijn eigen oordeel moest volgen.
Wat je eraan doet: eerst schatten, dan meten
Schat. Schrijf op of AI de taak goed gaat doen, hoe zeker je bent en hoeveel tijd het scheelt.
Test. Laat AI de taak doen op een voorbeeld waarvan je het goede antwoord kent. Werk dat je vorige maand al hebt afgerond is daarvoor geschikt.
Meet. Tel de fouten en de tijd, ook de tijd die het nakijken kost.
Leg vast. Noteer waar AI wel past, waar niet en waar alleen met controle. Herhaal dit over een paar maanden, want de grens verschuift.
Onderzoek 5 en 6
Kruk of leraar
Bijna duizend scholieren oefenden wiskunde met AI. Met een gewone chatbot scoorden ze bij het oefenen 48% beter, en op het examen zonder hulp 17% slechter dan leerlingen die nooit AI hadden gebruikt. Met een chatbot die alleen aanwijzingen gaf, bleef het examen even goed.
Bij 52 programmeurs die iets nieuws leerden, scoorde de groep met AI 50% op een toets over wat ze net hadden gedaan. De groep zonder AI scoorde 67%. Wie AI alleen vragen stelde over hoe iets werkt, bleef goed scoren. Dit onderzoek was klein en de makers noemen het voorlopig.
Je kunt AI alleen nakijken met je eigen vakkennis. De vraag bij elke taak is daarom: wil ik dat dit af is, of wil ik dit zelf kunnen?
Bronnen: Dell'Acqua en anderen, samengevat door een van de auteurs. METR, onderzoek uit juli 2025 en de update van februari 2026. Lee en anderen, Microsoft Research, 2025. Vaccaro en anderen, Nature Human Behaviour, 2024. Bastani en anderen, samenvatting van de universiteit. Anthropic, januari 2026.